Sau vòng thi Giấu Mặt của The Voice, Bùi Anh Tuấn nổi lên như một hiện tượng. Hàng loạt fanpage được lập ra để hết lời khen ngợi và tâng bốc anh chàng lên tận mây xanh.
Khi yêu, người ta thấy cái gì của thần tượng cũng đẹp, cũng hoàn hảo, từ mái tóc lãng tử tới điệu bĩu môi chun mũi đáng yêu hay gương mặt phảng phất nét Hàn Quốc và giọng hát chơi vơi gợi nhớ đến Bằng Kiều.
Nhưng ai biết trước chữ ngờ, chỉ vì 1 status vạ miệng trên Facebook, "cư dân mạng" đã chuyển sang thái cực khác hẳn, từ thích tận cùng sang ghét tột độ. Kiểu tóc lãng tử thành đầu tổ quạ, nét mặt đáng yêu giờ bị ném đá dữ dội. Dù cố gắng như thế nào "thần tượng" cũng không thể làm khán giả - đặc biệt là "cư dân mạng" hài lòng.
Trước đây, khi các bạn phát cuồng vì Bùi Anh Tuấn, tôi dửng dưng. Hát hay, ngoại hình đẹp, gương mặt sáng chỉ là những thứ nhan nhản trong thị trường giải trí. Giọng hát của Bùi Anh Tuấn chưa đủ để làm tôi rung động.
Khi Bùi Anh Tuấn bị khán giả quay lưng, tự dưng tôi lại có cảm tình với em. Tôi thấy thương em, vì xét cho cùng, em là một người trẻ. Có thể em ăn nói chưa đủ chín chắn, có thể giọng hát em chưa hoàn hảo, nhưng trước sự nhẫn tâm của một bộ phận những người cũng trẻ khác, em bị coi như một sản phẩm lỗi của tạo hóa. Đằng sau bàn phím, người ta có thể tha hồ nói, tha hồ bình luận, ném đá mà không sợ mọi người biết mình là ai. Chính vì thế nên họ vô tư chà đạp lên người khác, bình luận cho sướng tay chứ không hề nghĩ đến cảm xúc của những người xung quanh. Xét cho cùng, Bùi Anh Tuấn đã làm gì sai để nhận lại những lời lẽ khắc nghiệt đến thế?
Câu chuyện của Bùi Anh Tuấn làm tôi chợt nhớ đến Jaebeom nhóm 2PM. Một câu nói bồng bột khi tâm trạng chán nản của Jaebeom làm làn sóng tẩy chay dâng lên mạnh mẽ. Trên các website và mạng xã hội của Hàn, cơn thịnh nộ của fan K-pop bùng lên thật khủng khiếp. Cư dân mạng buông những lời chỉ trích nặng nề, những câu nói đầy ác ý. Thậm chí những fan quá khích còn tổ chức hẳn một cuộc vận động thu thập chữ ký để buộc công ty giải trí JYP dừng tất cả các hoạt động của 2PM. Chỉ trong một thời gian ngắn, đã có gần 6.000 cư dân mạng tham gia góp chữ ký, con số tuy không lớn nhưng cũng đủ để hủy hoại sự nghiệp của chàng trai trẻ đang trên bước đường thành công như Jaebeom.
Không chịu nổi áp lực, bế tắc, sụp đổ và bất lực, Jaebeom đã ra đi, từ bỏ vị trí leader nhiều tham vọng, bỏ lại sau lưng tất cả để trở về Mỹ.
Cựu trưởng nhóm 2PM phải quay trở lại Mỹ vì sức ép dư luận
Sau sự ra đi của Jaebeom, fan cuồng có thời gian để nhìn lại tất cả những hành động của mình, họ cay đắng nhận ra mình đã cư xử quá thô bạo. Những câu nói trong lúc tức giận, những hành động quá khích chỉ để thỏa mãn góc xấu xa trong con người họ chứ không hề nghĩ đến cảm xúc của người khác như thế nào và hậu quả ra sao. Fan hâm mộ giận dữ quay lại chỉ trích JYP vì đã lừa dối họ và kêu gọi, ủng hộ Jaebeom quay về. Nhưng sự hối hận muộn màng ấy có kịp không?
Những câu chuyện trên cho thấy hội chứng đám đông đang phát triển mạnh mẽ trong cộng đồng người trẻ chúng ta. Xã hội hiện đại xô bồ, sự phát triển của Internet, mạng xã hội và sự dễ dãi trong chính kiến là chất dinh dưỡng cho sự phát triển ấy.
Hiệu ứng đám đông có thể thấy được ở bất cứ đâu trong cuộc sống. Đã có rất nhiều nghiên cứu về vấn đề này và kết luận đó là phản ứng tâm lý hết sức tự nhiên. Nhưng, khi hiệu ứng đám đông có thể giết chết một con người, đó không còn là chuyện nhỏ. Bạn đã bao giờ thực sự suy nghĩ về vấn đề này?
Bạn có biết câu chuyện về Kevin Carter, một nhiếp ảnh gia, phóng viên ảnh tài năng?
Năm 1993, anh đến Châu Phi để thu thập tài liệu về phong trào nổi dậy ở địa phương. Nhưng khi đến đây, chứng kiến cảnh người dân chịu đói khát và dịch bệnh, anh đã chuyển sang chụp ảnh dân thường, những người đang phải chịu khổ sở cùng cực. Một lần lang thang chụp ảnh, anh trông thấy một bé gái da đen, thân thể gầy gò đang gục xuống vì đói, mệt và kiệt sức, em đang cố gắng lê bước đến trại phân phát lương thực gần nhất, đằng sau em là con kền kền đói đang chờ đợi. Kevin đã bắt được khoảnh khắc ấy, anh chụp bức ảnh và đuổi con kền kền đi. Bức ảnh của Kevin được đăng trên tạp chí New York Times tạo quả bom tấn trong dư luận. Bức ảnh được truyền đi rộng rãi qua hệ thống báo chí truyền thông, gây xúc động sâu sắc cho độc giả.
Bức ảnh gây chấn động của Kevin Carter
Kevin Carter trở thành cái tên nổi tiếng và vào năm 1994, Kevin đã nhận giải thưởng danh giá Pulitzer ở thể loại ảnh báo chí cùng rất nhiều lời khen và sự quan tâm của độc giả. Nhưng chỉ 3 tháng sau, anh tự sát. Trước sự ra đi của anh, tất cả mọi người không khỏi giật mình vì nhận ra sức mạnh ghê gớm của dư luận. Khi anh ở trên đỉnh vinh quang, cũng là lúc anh rơi vào khủng hoảng, dằn vặt. Hàng ngàn cuộc gọi của độc giả về tòa soạn để hỏi về số phận của em bé ra sao mà anh không thể giải đáp. Người ta chửi bới anh, căn vặn anh vì sao không cứu giúp đứa bé mà chỉ chụp hình rồi bỏ đi. Thậm chí có tờ báo đã viết: "Người chỉ chú trọng đến việc chụp được những khuôn hình chuẩn, vô cảm trước sự khốn khổ của cô bé thì cũng là một loại động vật ăn thịt, một con kền kền khác trong bối cảnh ấy mà thôi". Áp lực từ dư luận, sự dằn vặt vò xé tâm can đã khiến Kevin suy sụp. Người ta tìm thấy anh chết trong chiếc xe hơi đầy khí độc, bên cạnh dòng sông anh vẫn chơi đùa thời thơ ấu.
Sau khi anh ra đi, báo chí cũng như những người quan tâm cho rằng nên thông cảm cho Kevin Carter, bởi vào thời điểm ấy, tất cả phóng viên tác nghiệp tại Sudan đều được cảnh báo không nên tiếp xúc với người dân nơi đây để tránh lây lan dịch bệnh, và anh chỉ có thể làm được một việc là đuổi con kền kền đi. Anh thường xuyên dằn vặt, anh ước mình có thể làm gì đó cứu đứa bé. Trong bức thư định mệnh cuối cùng, anh đã viết: “Tôi bị ám ảnh bởi những ký ức về cái chết, về sự giận dữ và nỗi đau của những đứa trẻ đói khát hoặc bị thương”…
Lúc này, người ta có thời gian bĩnh tĩnh và nhìn lại sự việc. Kevin có thể không cứu được đứa bé, nhưng qua bức ảnh, anh đã cho cả thế giới thấy bức tranh tả thực về Châu Phi, về sự khốn khổ đến cùng cực của người dân nơi đây, anh đã gián tiếp cứu biết bao mạng người. Những người đã từng công kích anh mạnh mẽ cho rằng anh có một phần lỗi lầm nhưng không đáng phải chết. Và nhiều người thừa nhận, họ lên án anh vì dư luận xung quanh đang làm thế. Họ lăng mạ, chửi bới cho hả giận chứ không thực sự tìm hiểu kỹ câu chuyện. Và chính những lời nói khi tức giận đó, có thể giết chết một con người. Đó chính là sức mạnh khủng khiếp của hiệu ứng đám đông.
Trở lại với câu chuyện về Bùi Anh Tuấn và The Voice. Thiết nghĩ, câu thành ngữ “Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói” luôn đúng trong mọi hoàn cảnh, cả với Bùi Anh Tuấn và cư dân mạng. Đừng để những lời nói, những hành động chưa chín chắn làm ảnh hưởng nặng nề đến người khác, đừng nghĩ rằng một lời nói, một comment, một like chỉ là những hành động nhỏ như con kiến, không làm tổn hại đến ai. Nhưng các bạn nên nhớ, mỗi con kiến bé xíu tập hợp lại thành đàn kiến khổng lồ có thể giết chết cả con voi vĩ đại.
Internet là ảo, nhưng tổn thương là thật.
Thỏ Láu
